تهران - آجودانیه - مرکز همایش‌های بین المللی رایزن 09129003004

آداب مراسم ترحیم

۰۲ بهمن ۱۳۹۸ admin

از زمان‌های قدیم، شادی و غم همواره یار و یاور یکدیگر بوده‌اند و به همان نسبت نیز رسم و رسوم دیرینه خود را داشته‌اند. در این بین شاید کمتر به آداب مراسم ترحیم پرداخته شده باشد؛ اما این موضوع ذره ای از اهمیت آن نمی‌کاهد. آنچه بازماندگان برای عزیز یا عزیزان از دست رفته خود انجام می دهند، برای خود ایشان و سایر بستگان تسلی بخش خواهد بود. بنابراین تا حد ممکن بهتر است این مراسم را با رعایت اصول و با نهایت احترام برگزار کرد. در ادامه بیشتر به آداب برگزاری مراسم ترحیم خواهیم پرداخت.

 

مراسم ترحیم و تاریخچه برگزاری آن

موجودیت انسان به گونه ای است که همواره از زمانهای بسیار دور، چه از نظر بعد جسم مادی وچه معنوی محترم شمرده می‌شود. به همین دلیل در اجتماعات و فرهنگهای مختلف، آیین‌ها و سنت‌های زیادی برای سوگواری و برگزاری مراسم تدفین و ترحیم وجود داشته و نیز دارد.

برای مثال در یک فرهنگ برای متوفی ساز نواخته می شود و در فرهنگ دیگر برای او تنها دعا خوانده می شود. در یک کشور مرده با لباس‌های بسیار آراسته دفن می شود و در دیگری با یک تن پوش ساده. نقطه مشترک تمامی این مراسم، سه چیز مهم است؛ اجرای مقدماتی برای خداحافظی بازماندگان، طلب آمرزش و آماده سازی روح متوفی برای آغاز زندگی جدید.

جالب است بدانید که در بسیاری از کشورها و ادیان، برگزاری مراسم سوگواری در سومین، هفتمین و چهلمین روز درگذشت امری معمول و مرسوم تلقی می‌شود و تاریخچه‌ای دیرینه و پرمعنی در میان اقوام دارد.

 

مراسم ترحیم توسط چه کسی و در چه مکانی برگزار می گردد؟

اگرچه قاعده و قانون خاصی وجود ندارد اما معمولا نزدیک ترین افراد و وابستگان درجه یک وظیفه برگزاری مراسم ترحیم را خواهند داشت. در بسیاری از خانواده‌ها، برگزاری مراسم ختم افراد مسن را فرزندان متوفی عهده دار می‌شوند. در حالیکه برای جوان تر ها معمولا همسر و یا والدین این وظیفه را بر عهده خواهند گرفت.

در فرهنگ کشور ما ایران زمانی که فردی فوت می‌شود، مهمانان برای عرض تسلیت، یاری رسانی و همدردی با خانواده داغ دیده به خانه متوفی مراجعه می‌کنند. همچنین برخی از نزدیکان برای تدارک دیدن خیرات و طبخ غذا به خانه متوفی خواهند آمد.

کاملا طبیعیست که داغدیدگان در زمان فوت به این موضوع نیندیشند که دقیقا چه مکانی برای رفت و آمد انتخاب کنند. اما در صورتی که خانه متوفی برای پذیرایی از مهمان ها آماده نباشد مرسوم است مکانی که از لحاظ دسترسی و فضا برای دیدارکنندگان مناسب است انتخاب گردد. از همین رو باید جمعیت و داشتن تمهیدات لازم برای پذیرفتن مهمانان را در نظر گرفت.

تمهیدات برگزاری یک مراسم ترحیم درخور

رسم است که پس از اعلام درگذشت یک فرد، بستگان و خانواده ایشان در اولین فرصت به دنبال برگزاری مراسم تشییع و خیرات آن روز خواهند بود. به جهت پذیرایی و خیرات برای فرد مرحوم، رسم است که ظرف‌هایی حاوی حلوا یا خرما (یا هردو) به همراه قرآن، گل، شمع، عکس متوفی و اعلامیه برای سر مزار ایشان تدارک دیده شود. البته هر کدام از موارد ذکر شده، به نوعی دارای معنا می باشد که در مقاله‌ای جداگانه مورد بحث قرار خواهد گرفت.

یکی دیگر از تدارکات مراسم ختم، هماهنگی برای قرائت قرآن و مداحی است تا پس از خوانده شدن نماز میت و تدفین، در جهت شادی روح متوفی و سوگواری بازماندگان مراسم ادامه یابد. که مسلما این مورد باید با دقت و خاصی انجام شود تا صحبتهای فرد، مورد پسند صاحب عزا و سایرین قرار بگیرد. در نهایت زمان و مکان برگزاری مراسم روز سوم به بستگان، دوستان و آشنایان اعلام می‌گردد.

مراسم سومین روز درگذشت، یکی از مهمترین مراسمی است که برای فرد متوفی گرفته می‌شود. در این روز برگزاری مجلس سوگواری در خانه یا سالن اجتماعات مسجد و با حضور بستگان، آشنایان و دوستان بر سر مزار انجام می‌پذیرد. غالبا لازم است تا عکسی مناسب از متوفی همراه با گل، شمع، قرآن و گلاب پاش جهت یادبود در قسمتی از سالن قرار بگیرد. همچنین معمولا خیراتی چون میوه، حلوا و خرما برای مهمانان تدارک داده می‌شود. پس از آن آیینی که بسیار از خانواده‌ها برای مراسم سوم در نظر میگیرند، دعوت به ناهار یا شام خواهد بود که با توجه به زمان مراسم سر مزار پس از مجلس ختم اعلام می‌گردد. جهت مشاهده اطلاعات کامل سالن‌ها و تالارهای پذیرایی تشریفات ترحیم رهسپار اینجا کلیک کنید.

در بسیاری موارد دیده شده که صاحبین عزا تصمیم به ارائه خیرات به گونه‌ای دیگر می‌کنند. برای مثال به جای دعوت بستگان و دوستان ترجیح می‌دهند تا هزینه این مراسم را صرف کمک به خیریه‌ها، خانواده‌های بی بضاعت یا بیماران کنند.

مراسم روز هفتم و چهلم نیز به صلاحدید و سنت خانواده عزادار به روش های مختلف برگزار می‌شود.

آداب شرکت در مراسم ترحیم به عنوان مهمان

شرکت در مجالس ختم و عزا آداب و آیین خاص خود را دارد که رعایت آن موجب احترام به صاحبین عزا می‌شود. از جمله این آداب می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  1. به تن کردن لباس تیره یا مشکی با رعایت اصل پوشیدگی و آراستگی: طبق آداب و رسوم ما ایرانیان، لباس مشکی اکثرا در زمان غم و ناراحتی پوشیده می‌شود. بنابراین برای ادای احترام به فرد متوفی و نشان دادن همدردی با خانواده او لازم است تا حدالامکان لباس مهمان‌ها تیره باشد. بهتر است به جهت اجتناب از جلب توجه، لباس انتخابی ساده و پوشیده باشد. همچنین پسندیده است تا با آرایش غلیظ و پررنگ به مراسم ترحیم مراجعه نشود.

  2. ارسال تاج گل یا دسته گل: گلها نمادی از محبت و دوستی هستند و زمانی که برای خانواده فرد متوفی ارسال می شوند، یادبودی از ارزش و اهمیت فرد مرحوم تلقی می‌شوند. اصولا همراه داشتن و یا ارسال گل همیشه الزامی نیست. اما اگر از یک ارگان و یا مجموعه ای بزرگ عرض تسلیت انجام می‌شود، پسندیده است که تاج گل یا دسته گل ارسال گردد. برای خواندن مقاله دلیل استفاده گل و انواع آن در مراسم ترحیم اینجا کلیک کنید.

  3. مراجعه به موقع به محل ختم و حضور به مدت زمان کافی: یکی از مهمترین نکات حضور در مراسم رعایت احترام با به موقع حاضر شدن در محل ختم است؛ خصوصا زمانی که برای حضور مهمان ها، زمان تعیین می‌گردد. قرار بر این است تا سایرین با گرمای حضور خود، سرمای غم از دست دادن عزیز را تقلیل دهند. بنابراین نباید به نحوی عمل کرد که حضور تسلی دهندگان، صرفا رفع تکلیف به نظر برسد.

  4. رعایت سکوت در هنگام تلاوت قرآن: همانطور که بیشتر ما مسلمانان واقفیم، هنگام تلاوت قرآن می‌بایست سکوت را رعایت کنیم تا تنها کلام الهی در مجلس جاری شود و همچنین ثواب قرائت قرآن به فرد شنونده برسد. معمولا پس از تلاوت آیات قرآن کریم، سخنرانی آغاز می شود که شایسته است در این زمان نیز از صحبتهای غیر ضروری خودداری کرد تا به صاحبین مجلس و متوفی بی احترامی نگردد.

  5. پرهیز از خندیدن و لبخندهای بی مورد: داغ دیدن درد بزرگی است و مسلما به زودی کم رنگ یا فراموش نمی‌شود. افرادی که در مراسم ترحیم شرکت می‌کنند، اگر آنقدر متالم و دردمند نشده‌اند که بتوان از ظاهر آنها تشخیص داد، بهتر است تنها سعی کنند تا حالت شادی یا بی تفاوتی را نیز نداشته باشند.

  6. تسلیت مجدد و خداحافظی از میزبان: همانند سایر مجالس بهتر است قبل از ترک مراسم حتما برای آخرین بار داغ دیدگان را تسلی داد و با کلام زیبا، برای متوفی طلب آمرزش و شادی روح نمود.

 

در نهایت از دست دادن عزیزان فرصت بسیار مناسبی است تا بار دیگر با تفکر باز و دلی روشن به زندگی ادامه دهیم و یادآور شویم که بازگشت همه ما بسوی اوست.

جهت مشاهده لیست خدمات تشریفات ترحیم رهسپار اینجا کلیک کنید.